Önce, İzmir Devlet Tiyatrosu eski Müdürü Yaşar Ürük’ün, “Mustafa” başlığıyla yazdığı ve Can Dündar’ın, “Mustafa” filmi hakkındaki görüşlerini içeren yazısından bir alıntı yapalım.

("Mustafa" filminin tartışmaları daha çok uzar...
Keşke "Mustafa"yı değil, "Mustafa Kemal"i anlatmaya çalışsalardı.

İkisi arasındaki fark;
"Sıradan / basit / olağan" ile
"Eşsiz / muhteşem / olağanüstü" arasındaki farktır.

Sıradan Mustafalar, Mehmetler, Ahmetler her yerde, her toplumda, her çağda
var...
Ama
"Mustafa Kemal" tek...

Film "bittikten" sonra sponsordan gelecek parayı bekleyen düşünce
keşke "Mustafa"nın sıradan insan özelliklerini anlatmaya çabalayacağı;
kendi ifadelerine göre onca belgeye, araştırmaya zaman ayıracağı yerde
yalnızca "Mustafa Kemal"in
"Büyük Nutuk"ta anlattığı olağanüstü serüveni anlamaya ve anlatmaya
çalışsaydı...

"Kemal"siz Mustafa'yı anlatmaya çalışmak;
Mustafa'ya Kemal adını ekleyen öğretmenin, bir asırdan daha önce gördüğü
eşsizliği
hala görmezden gelmek demektir.

"İnsan tarafını vurgulamaya çalışmak...",
"Tartışmanın ne zararı var..." gibi söylemler yanıltıcıdır
bazı kavramlar ya da modeller vardır ki, tartışılması dahi toplumu sıkıntıya
sokar.)

  İşte böyle diyor Yaşar Ürük, her sözcüğü çok iyi seçilmiş yazısında.

  Her satırına imza atabileceğimiz bir eleştiri yazısı.

                         ****

Şimdi yine “Mustafa” filmi üzerinde, ADD Genel Sekreteri, Sayın Suay Karaman’ın 2 Kasım’da Cumhuriyet’te yazdığı yazıdan da yararlanarak bir değerlendirme yapalım.

  Elbette Can Dündar, Mustafa yerine Mustafa Kemal’in öyküsünü filmleştirseydi, Atatürk’ü bu kadar zaaflar içinde bir lider olarak gösteremezdi.

 Atatürk’ü sevmeyenler, onu nereden vurmaya çalışıyorlarsa, “Mustafa” filminde onların ellerini kuvvetlendiren iddialar var.

  Bunu yaparken Can Dündar, Mustafa Kemal’in insan yönünü anlatma masumiyetine(!) sığınıyor.

  Şeriatçıların, ulus devlet karşıtlarının ve numaralı cumhuriyetçilerin elbirliğiyle Atatürk’ü ve devrimlerini silmeye çalıştığı bir ortamda, onlara dolaylı da olsa destek vermek, bilmem ne kadar masum bir davranıştır?

  Filmden bazı alıntılar yaparak, “Mustafa” filminin kimlerin hangi iddialarına destek verdiğini değerlendirmenize sunmak istiyorum.

1-     Atatürk’e “dinsiz” diye saldıranları mutlu eden mesajlar var.

      Medreseleri kapatma nedeni olarak, küçükken hocası olan Kaymak Hafız’dan dayak yemiş olması gösteriliyor.

      TBMM’yi, 22 Nisan’da değil Cuma gününe rastlayan 23 Nisan’da açma nedeninin ona dinsiz diyenlere yanıt verme amacını taşıdığı, yani Atatürk’ün burada takiyye yaptığını söylemek istiyor.

2-     Annesi Zübeyde Hanım’a sataşanları mutlu eden bölüm şöyle; Babası Ali Rıza Efendi’nin ölümünden sonra Zübeyde Hanım’ın evlenmesinin Mustafa’yı çileden çıkardığı ve bunun üzerine Mustafa’nın evi terk ederek askeri okula yazıldığı söylenerek Zübeyde Hanım aşağılanıyor. 

3-     Vahdettin’i göklere çıkaranların işini kolaylaştıran bölümde ise Vahdettin, Atatürk’e şöyle diyor;

“Paşa, bu devleti siz kurtarabilirsiniz…”

Sanki, Atatürk için idam fermanı çıkaran padişah, Vahdettin değilmiş gibi.

4-     Bölücü Kürtlere de mesaj var filmde: Güya İzmit’te bazı gazetecilerle yaptığı görüşmede, Atatürk, Kürtlere özerklik fikrinde olduğunu söylemiş.

5-     Atatürk’ün yaşamına çamur atmaya çalışan ve onu yozlaşmış bir yaşantı sürmekle suçlayanların iddialarına destek veren çok şey var bu filmde;

-         Atatürk’ün manevi oğlunu sanki kendi oğluymuş gibi gösterip, onu gayrimeşru ilişkiler içinde gösteren,

-         Onun, en yakın arkadaşlarını gözünü kırpmadan ölüme gönderen bir diktatör  olduğunu vurgulamaya çalışan,

-         Onu, zevk ve sefaya düşmüş ve ömrünün sonunda herkes tarafından terkedilmiş bir “kader kurbanı” gibi göstermeye çalışan,

-         Onun, günde bir büyük rakı, üç paket sigara ve on beş kahve içen bir sarhoş olduğunu anlatmaya çalışan,

-         Onun, devlet kararlarını içki masalarında alan gayrı ciddi bir lider olduğu havası verilerek, ona saldıranları cesaretlendiren bir film olmuş, Can Dündar’ın, Mustafa’sı

                                       ****

  Yaşar Ürük’ün dediği gibi, Can Dündar keşke, Mustafa’yı değil de Mustafa Kemal’i anlatsaydı.

  Keşke Can Dündar, Mustafa’da çizdiği tablo ile şeriatçılara ve ulus devlet karşıtlarına destek veren bu film yerine, Tek Adam’daki, Nutuk’taki Mustafa Kemal’in yüceliklerini anlatan bir film öyküsü yazmış olsaydı.